Salvaescaleras en Coristanco

O concello de Coristanco agrupa máis de vinte parroquias repartidas polo interior de Bergantiños, con casas de granito de planta baixa e primeira planta que son a tipoloxía dominante. As escaleiras interiores oscilan entre 70 e 90 cm de largo, e a pedra granítica dos chanzos require taquetes específicos de expansión para garantir que o anclaxe do carril non perda resistencia co tempo. Os modelos de cadeira recta compactos son os máis utilizados neste tipo de edificación. En casas con escaleira exterior de pedra —habituais nos accesos ás vivendas máis antigas— é posible instalar un modelo certificado para exteriores con protección mínima IP44, aínda que a alta humidade atlántica de Bergantiños aconsella optar por IP54. Source: CTE DB-SUA — Documento Básico Seguridad de Utilización y Accesibilidad

O Instituto Galego da Vivenda e Solo (IGVS) xestiona axudas á accesibilidade que poden chegar até 17.000 euros para persoas con discapacidade recoñecida. Para concellos de menos de 5.000 habitantes —Coristanco ten algo máis de 5.700—, a Xunta activou unha liña específica de rehabilitación rural con cobertura de até o 75% e máximo de 30.000 euros. Con un 36,15% de poboación maior de 65 anos, Coristanco é un dos concellos con maior índice de envellecemento de toda A Coruña, e moitos veciños reúnen os requisitos de acceso ás axudas. As solicitudes tramítanse en igvs.xunta.gal e deben presentarse antes de executar as obras. Source: Xunta de Galicia — IGVS, Programa de mellora da accesibilidade (VI435B)

A comarca de Bergantiños recibe unha pluviometría superior a 1.200 mm anuais e mantén niveis de humidade relativa elevados durante todo o ano. Para instalacións en escaleiras exteriores ou semiabertas —frecuentes nas casas de pedra con acceso pola parte traseira da parcela—, o carril debe ser de aluminio ou aceiro inoxidable con protección anticorrosiva certificada IP54. Os contactos eléctricos e a unidade de control precisan gomas de estanqueidade en boas condicións, que convén revisar cada seis meses. No interior das vivendas, a humidade ambiental alta acelera a oxidación do sistema de lubricación do riel; a revisión anual con aplicación de lubricante específico é suficiente na maioría dos casos. Source: Norma UNE-EN 81-40:2021 — Salvaescaleras y plataformas elevadoras inclinadas

Non, se o solicitante é maior de 70 anos ou ten discapacidade recoñecida. O artigo 10.1.b) da Lei de Propiedade Horizontal obriga á comunidade a aprobar e financiar as obras até o equivalente a 12 mensualidades ordinarias de cota. En Coristanco, cunha poboación moi dispersa en aldeas e parroquias, a maioría das demandas de salvaescaleras corresponden a vivendas unifamiliares, onde a decisión depende unicamente do propietario sen necesidade de trámite comunitario. Nos pequenos edificios plurifamiliares do núcleo do concello, a derrama adoita ser reducida polo baixo número de pisos. Source: Ley 49/1960 de Propiedad Horizontal — Art. 10.1.b) (texto consolidado BOE)

Santa Comba e Coristanco comparten a tipología de casa de granito e o clima atlántico húmido de Bergantiños. A diferencia principal está no tamaño do núcleo urbano: Santa Comba, con algo máis de 7.000 habitantes, ten un casco máis compacto con algunhas rúas con bloques de pisos dos anos 70-80 onde a demanda en comunidades de propietarios é máis habitual. Coristanco, cunha poboación similar pero aínda máis dispersa en parroquias, concentra case toda a demanda en vivendas unifamiliares illadas. O marco de axudas do IGVS é idéntico para ambos concellos; a diferencia práctica é que en Coristanco case nunca se precisa aprobación de comunidade de propietarios.

Unha cadeira para escaleira recta instalada sitúase entre 2.000 e 5.000 euros. Se a escaleira ten curva ou descansillo, o carril fabricado a medida eleva o custo a entre 6.000 e 15.000 euros. As axudas do IGVS poden cubrir até 17.000 euros en casos de discapacidade recoñecida, o que significa que para a maioría das instalacións estándar en vivienda unifamiliar de Coristanco a subvención pode absorber o groso do custo. A iso hai que engadir o IVA reducido ao 10% para obras de accesibilidade, ou ao 4% para beneficiarios con discapacidade igual ou superior ao 33%. A combinación de axuda directa máis IVA reducido pode representar un aforro superior ao 70% do custo bruto. Source: Xunta de Galicia — IGVS, Axudas para cidadáns e comunidades de propietarios

O aluguer de salvaescaleiras é unha opción moi útil en concellos como Coristanco, onde moitas familias teñen no pobo a casa familiar e reciben a familiares maiores que regresan tras unha operación. A cota mensual oscila entre 100 e 200 euros, con instalación e retirada incluídas. Nas escaleiras rectas dunha soa planta que predominan nas casas de granito de Bergantiños, o montaxe realízase en poucas horas sen necesidade de obra. Ao finalizar o período de aluguer, o equipo retírase sen deixar marca nos chanzos. Se a estancia temporal se converte en residencia permanente, a opción de compra queda aberta, e nalgúns contratos parte das cotas xa abonadas descóntase do prezo final.

Para a instalación no interior dunha vivenda unifamiliar en Coristanco, o habitual é unha comunicación previa ou licenza de obra menor ao Concello. Non se require proxecto técnico completo en instalacións estándar. Se a vivenda está en solo rústico —frecuente neste concello de parroquias dispersas— o técnico municipal pode pedir que se acredite que a actuación non modifica a estrutura do edificio nin altera elementos exteriores visibles. O técnico instalador prepara habitualmente a documentación básica necesaria para estes trámites.

Con un 36,15% de poboación maior de 65 anos —case dez puntos por riba da media galega—, Coristanco é un concello onde o envellecemento condiciona directamente a demanda de accesibilidade. O perfil máis frecuente é o dun propietario de entre 70 e 85 anos que leva décadas na mesma casa de granito e comezou a ter dificultades para subir a escaleira tras unha caída, unha operación de cadeira ou por causa dunha enfermidade crónica. Nalgúns casos, son os fillos —que viven en Carballo ou A Coruña— os que impulsan a instalación para que os pais poidan seguir vivindo de forma independente no seu fogar de orixe. A modalidade máis demandada é a cadeira recta para escaleira de un tramo.

Na declaración da renda, as obras de accesibilidade na vivenda habitual permiten deducir até o 20% do importe investido, cun máximo de 12.080 euros, cando o beneficiario ten un grao de discapacidade igual ou superior ao 33%. O IVA aplícase ao tipo reducido do 10% con carácter xeral, ou ao 4% superreducido para persoas con discapacidade igual ou maior ao 33%. A Xunta de Galicia, a través do tramo autonómico do IRPF, pode contemplar deducións propias para obras de adaptación da vivenda. Con máis dun terzo da poboación de Coristanco en idade avanzada, a frxa de potenciais beneficiarios destas vantaxes fiscais é moi significativa. Source: AEAT — IVA reducido para personas con discapacidad y adaptación de vivienda